Kukurydza uprawiana jest w kilku głównych celach – na ziarno, kiszonkę oraz do produkcji biogazu. W Aby otrzymać plony o pożądanych w danym sektorze właściwościach, należy wybrać odpowiednią odmianę, przestrzegać zalecanych terminów siewu oraz koszenia. Dzisiaj przychodzimy z pomocą rolnikom zastanawiającym się, kiedy kosić kukurydzę na kiszonkę, aby otrzymać w pełni wartościowy produkt zapewniający zwierzętom zalecaną dawkę składników odżywczych. Jak wyznaczyć optymalny termin zbioru kukurydzy na kiszonkę? Sprawdź i pamiętaj o odpowiednim przygotowaniu dobrej jakościowo kiszonki!
Termin zbioru kukurydzy na kiszonkę: dlaczego to ważne?
Wyznaczenie terminu zbioru kukurydzy na kiszonkę jest najważniejszym etapem przygotowania dobrej jakościowo paszy. Decyzja o przyspieszeniu zbiorów kukurydzy wiąże się z poważnymi następstwami. W dalszej obróbce zaobserwujemy duże odciek soków z ubijanej masy, a zawartość skrobi, najbardziej skoncentrowanego, dobrze przyswajalnego źródła energii dla bydła, będzie niska. Nieco inne problemy napotkamy, jeśli opóźnimy prace na polu. Biorą pod uwagę stopień zawartości skrobi, ta będzie znacznie wyższa, jednak trudności przysporzy samo przygotowanie kiszonki. Zakiszanie kukurydzy odbywa się w warunkach beztlenowych. Aby uzyskać w silosie odpowiednie środowisko, należy prawidłowo ugnieść roślinę. Zebrana zbyt późno kukurydza jest sucha, co znacząco utrudnia jej obróbkę. Jeśli nie usuniemy z sieczki tlenu, masa będzie się grzała i psuła. Do tych problemów dochodzą również trudności z rozdrobnieniem ziarniaków i pocięciem zebranej kukurydzy. Duże frakcje są niechętnie pobierane przez bydło, a łodygi i liście (części wegetatywne) zebranej późno kukurydzy gorzej się trawią.
Jak sprawdzić, czy kukurydza na kiszonkę nadaje się do zbioru?
Precyzyjne określenie terminu zbioru kukurydzy na kiszonkę wymaga regularnej obserwacji roślin już od początku fazy dojrzałości mleczno-woskowej. Najczęściej stosowaną metodą oceny gotowości jest sprawdzanie linii mlecznej w ziarnie. Aby to zrobić, wystarczy zebrać kilka kolb z różnych części pola, przekroić ziarniaki wzdłuż i obserwować stopień wypełnienia ich skrobią szklistą. Jeżeli linia mleczna znajduje się na wysokości około 2/3 ziarna, a jego dolna część jest już wyraźnie twardsza, roślina osiąga optymalną fazę do zbioru. Warto jednocześnie kontrolować ogólny stan wegetatywnych części rośliny: łodygi powinny być jeszcze elastyczne, a liście w większości zielone. Dodatkowym sygnałem gotowości może być stan osadki kolbowej – lekko podsuszona, ale wciąż włóknista, ułatwiając rozdrobnienie i ubijanie. Coraz więcej gospodarstw sięga również po przenośne analizatory czy suszarki polowe, co pozwala precyzyjniej określić koncentrację suchej masy oraz uniknąć błędów związanych z subiektywną oceną wizualną. Regularne lustracje pola i pobieranie reprezentatywnych prób są kluczowe zwłaszcza w sezonach o zmiennej pogodzie, kiedy tempo dojrzewania może znacząco odbiegać od typowych terminów.
Kluczowy wskaźnik – zawartość suchej masy
To właśnie procent suchej masy (SM) w roślinie jest najpewniejszym kryterium określającym optymalny termin zbioru kukurydzy na kiszonkę. Najwyższą wartość pokarmową oraz najlepsze parametry fermentacyjne kiszonki uzyskuje się, gdy SM wynosi 30–35%. W tym przedziale wilgotność zielonki umożliwia dokładne ubicie masy w silosie i szybkie uzyskanie warunków beztlenowych. Zawartość skrobi jest wtedy maksymalna i dobrze przyswajalna, a części wegetatywne pozostają wystarczająco miękkie oraz strawne. Warto pamiętać, że wskaźnik suchej masy zależy od wielu czynników, m.in. warunków pogodowych, typu gleby, struktury plantacji oraz cech odmianowych. Niektóre odmiany, szczególnie o silnym efekcie stay-green, utrzymują wysoką wilgotność części zielonych nawet przy dobrze dojrzałym ziarnie. W takich przypadkach niezbędne jest połączenie kilku metod oceny, aby uniknąć pomyłek i strat jakościowych. Prawidłowe wyznaczenie terminu zbioru to inwestycja w zdrowie i wysoką produkcyjność stada – odpowiednio prowadzona kiszonka z kukurydzy pozostaje fundamentem nowoczesnego żywienia bydła.
Zbiór kukurydzy na kiszonkę
Zatem jak wyznaczyć optymalny termin koszenia kukurydzy na kiszonkę? Eksperci zaznaczają, że najważniejszym kryterium jest procentowa zawartość suchej masy. Kukurydza na kiszonkę jest gotowa do zbiorów, kiedy jej ilość mieści się w przedziale 30-35%. Skoszenie rośliny na tym etapie pozwala zachować idealną proporcję między zawartością skrobi a wysoką strawnością części wegetatywnych.
Co można powiedzieć o suchej masie? Określenie suchej masy „na oko” jest niemożliwe. Aby to wykonać, należy dokonać pomiaru poprzez suszenie sieczki. Prostszym, niewymagającym użycia specjalnej aparatury sposobem na sprawdzenie zawartości suchej masy jest obserwacja linii mlecznej znajdującej się na ziarniakach. Kukurydza przeznaczona na kiszonkę jest dojrzała w momencie, kiedy linia mleczna znajdzie się na wysokości 2/3 ziarniaka, a skrobia szklista nie przekracza połowy wysokości. Ziarniak jest wówczas dobrze wypełniony skrobią, natomiast zielonka wystarczająco wilgotna, aby skutecznie ubić ją w silosie.
Co się dzieje, gdy zbierzesz zbyt późno lub zbyt wcześnie?
Zbyt wczesny zbiór kukurydzy wiąże się z wysoką wilgotnością masy, co w konsekwencji prowadzi do intensywnego ociekania soków w silosie, a tym samym do strat wartościowych składników pokarmowych. Taka kiszonka ma niższą zawartość skrobi, trudniej utrzymać właściwe pH i zapewnić szybkie zakiszenie. Zwierzęta pobierają ją mniej chętnie, a jej wartość energetyczna jest zauważalnie obniżona. Natomiast zbyt późny zbiór powoduje nadmierne przesuszenie rośliny i utrudnia skuteczne ubicie w silosie, co prowadzi do pozostawania kieszeni tlenowych. Ich obecność zwiększa ryzyko rozwoju pleśni i bakterii tlenowych, co obniża stabilność paszy. Trudniejsza jest również obróbka mechaniczna – szczególnie ziarniaków, które stają się twarde i trudne do rozgniecenia. Jeśli ziarno pozostanie w kiszonce w całości, jego strawność będzie drastycznie niska, a duża frakcja włókna w suchych łodygach może zmniejszyć wydajność mleczną oraz pogorszyć stan zdrowia zwierząt. Dlatego kluczowym zadaniem rolnika jest znalezienie równowagi między odpowiednią koncentracją skrobi a zachowaniem strawności zielonki.
PITCH – pewna odmiana kukurydzy na kiszonkę
Pamiętaj, że na efektywność obróbki i jakość uzyskanej kiszonki ogromny wpływ ma odmiana posianej kukurydzy. Rolnikom skoncentrowanym na produkcji kiszonki polecamy siew kukurydzy PITCH – nieprzeciętnie produktywnej odmiany o bardzo dobrej strawności i wysokiej koncentracji energii. Ponadto, kukurydza PITCH ma mocną budowę i dobrą tolerancję na wyleganie, widoczny efekt stay-green i charakteryzuje się dobrą zdrowotnością. Duży udział masy kolb w plonie ogólnym znacząco zwiększa wydajność energetyczną uzyskanej kiszonki oraz stwarza możliwość uprawy również na ziarno.
Sprawdź nasiona kukurydzy dostępne w naszej firmie!